Wysłuchanie nt. „Horyzont 2020 – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji” Część. 1 (I) horyzont 2020



Przewodnicząca Komisji ITRE A. Sartori: Program Horyzont 2020 jest 3–cim co do wielkości programem w UE. Na lata 2014 – 2020 przeznaczono na niego środki w wysokości 80 mld €. Ambicją UE jest, aby program Horyzont 2020 był największym programem inwestującym w badania i innowacje na świecie. Najbardziej dokuczliwym problem w działaniu tego programu jest walka z biurokracją. Pierwsza ocena VII programu ramowego pokazała, że tego typu instrumenty europejskie są bardzo skuteczne. Należy poprawić konkurencyjność UE na świecie. Trzeba określić reguły udziału dla EIT oraz programu EUROATOM. Cały pakiet jest włączony w procedurę współdecydowania tzn. Parlament Europejski i Rada Europy wspólnie decydują o tym programie. Realizacja celów będzie
łatwiejsza przy podwojeniu budżetu na badania i innowacje. Trzeba ustalić priorytety tak, aby ten program stał się sukcesem dla całej Europy.

Sprawozdawca T.R. Madurell: Jednym z priorytetów programu Horyzont 2020 jest doskonałość naukowa. Trzeba wzmacniać doskonałość badań i badaczy, żeby UE była bardziej konkurencyjna. Doskonałość jest synonimem doskonałej jakości i jednym z naszych celów. Tylko doskonały ośrodek jest w stanie przyciągnąć środki finansowe. Najważniejsze pytanie to: Jak jednak mierzyć doskonałość? Czy to pojęcie dotyczy tylko badań podstawowych czy także do innych obszarów? Jak rozpowszechniać doskonałość? Różnice pomiędzy poszczególnymi państwami mogą się przyczynić do problemów z budżetem na ten program. Trzeba rozszerzyć uczestnictwo w programie. Program Marii Curie-Skłodowskiej działa z dużym sukcesem. Należy działać na rzecz przyciągnięcia do kariery naukowej młodych ludzi oraz zwiększać liczbę kobiet. Ostatecznym celem jest stworzenie europejskiego rynku dla naszego personelu badawczego. Ten filar posiada dużą wartość dodaną, ale musi też tworzyć miejsca pracy i pomagać w konkurencyjności w zglobalizowanym świecie.

Eksperci komisji: W ciągu ostatniego 10-ciolecia liczba studentów na świecie zwiększyła się o 50 mln, czyli o ok. 50%. Proporcjonalnie zwiększyła się także liczba naukowców. Świat wiedzy zmienia się na lepsze. Coraz więcej ludzi pracuje przy badaniach. Badania są siłą napędową. Trzeba brać pod uwagę szybko zmieniająca się wiedzę i innowacje w przemyśle. Współpraca nie jest wystarczająca, tak samo jak finansowanie. Nie są zdefiniowane główne priorytety. Politycy powinni zwracać większą uwagę na badania. Nacisk na nauki społeczne i humanistyczne został zmniejszony, a tę tendencję należałoby zmienić gdyż są one bardzo ważne z punktu widzenia wartości i struktury społecznej w UE. Europejska Rada Badawcza to ważny krok naprzód i należy ją dodatkowo finansować. Trzeba rozszerzyć pojęcie technologii granicznych. Ważne jest rozwijanie programu Marii Curie-Skłodowskiej gdyż jest on dużym sukcesem i powinien być rozszerzony. Należy przyciągać studentów z krajów nie zaangażowanych w obszary badawcze. Europejski obszar badawczy musi zostać wykorzystany we właściwy sposób. Należy zagwarantować mobilność naukowców. Ważnym tematem są embrionalne komórki macierzyste, które powinny zostać poddane badaniom. Badania biomedyczne musza być projektami długofalowymi. Trzeba współpracować z Europejską Agencją Przestrzeni. Staramy się promować interesy badań w Europie.

Jest ważnych 5 punktów:
- Doskonałość naukowa jest najważniejszym kryterium przyznawania środków w programie Horyzont 2020. Trzeba pomagać państwom, które mniej wykorzystują granty.
- Drugą ważną kwestią jest wskaźnik zwrotu kosztów bezpośrednich w wys. 100% i 20% zwrotu kosztów pośrednich. Stałość badań naukowych jest czymś fundamentalnym.
- Kolejną ważną kwestią jest traktowanie podatku VAT, jako kosztów bezpośrednich. Ważna jest definicja, co jest innowacją.
- Ważnym punktem są kwestie rozwoju infrastruktury badań naukowych, ale nie może ona być dominująca strukturą budżetową. Istotne jest wzmocnienie budżetu w Europejskiej Radzie Badawczej.
- Kolejnym tematem są działania na rzecz uproszczeń dla wszystkich podmiotów programu i uwzględnienie księgowości elektronicznej oraz brak wymogu harmonogramu dla pracujących nad badaniami. Równowaga pomiędzy uproszczeniem, elastycznością, odpowiedzialnością i rozliczalnością.

Prosimy o rozważnie zmian w następujących tematach: Zwiększenie budżetu Programu Marii Curie-Skłodowskiej i zwrócenie uwagi w tym programie na rozwój kariery. Chcemy mieć więcej gwarancji, że nauki społeczne i humanistyczne będą rozwijane. Zwrot kosztów w oparciu o koszty ekonomiczne został usunięty z programów, a powinien wrócić. Zwrot kosztów na projekty badawcze jest bardzo ważny dla uniwersytetów. Trzeba zadbać, aby uniwersytety były równymi partnerami w kontekście własności intelektualnej. W ramach naszej Rady Naukowej zrzeszamy naukowców i uniwersytety oraz dużą liczbę ośrodków współpracujących. Jesteśmy odpowiedzialni za wdrażania badań na rynek. Trzeba rozpowszechniać wiedzę naukową w szerszym społeczeństwie. Trzeba ułatwiać dostęp do programu Horyzont 2020 naukowcom i przedsiębiorcom. Proponowany jednolity model dla kosztów pośrednich może zaszkodzić niektórym podmiotom uczestniczącym w programie. Doskonałość musi prowadzić Europę do bycia liderem na szczeblu światowym. Naukowcy muszą mieć dostęp do badań najwyższej, jakości. Chcemy zapewnić możliwość nieskrepowanej pracy wszystkich naukowców w ramach takiej instytucji jak Europejska Rada Badawcza i w ten sposób zapewnić doskonałość. To wpłynie na lepszą przyszłość naszego kontynentu. Spośród 15 mld € na te działania, kwota przeznaczona na program Marii Curie-Skłodowskiej jest według nas niewystarczająca. Działanie tego programu pozwoliło pomóc nowym naukowcom i pracować nad badaniami w całej Europie oraz na dostęp dla niech do przełomowych projektów finansowanych przez Europejską Radę Badawczą. Programy mobilności powinny zająć się promowaniem lepszej kariery naukowej i polepszeniem warunków pracy dla naukowców. Obecnie jest dobry rozkład pomiędzy kosztami, a korzyściami. Trzeba wspierać infrastrukturę naukową. Dobrym pomysłem jest włączenie uniwersytetów do wspólnej sieci. Badania są wpierane przez środki pochodzące z funduszy publicznych, więc ważne jest zapewnienie im przejrzystości. Staramy się rozpowszechniać wyniki badań podstawowych. Główne punkty, którymi należy się zająć to: wiedza, oświata, problemy globalne (pod koniec stulecia na świecie będziemy mieć 10 mld ludzi i będzie potrzeba większej ilości zasobów). Zauważono, że im bardziej rozwinięty kraj i lepiej zaawansowany technologicznie tym więcej wydaje na badania podstawowe. Chiny wyprzedziły Europę, jeśli chodzi o badania i rozwój oraz publikacje naukowe. Trzeba zwiększyć finansowanie na badania i rozwój. Bez funduszy publicznych nie byłoby patentów. Rządy powinny kłaść nacisk na doskonałą bazę naukową, która jest niezbędna dla nauki i gospodarki. Doskonała baz naukowa wymaga niezależności i autonomiczności organizacji, które muszą działać wspólnie. W celu zwiększenia bazy naukowej trzeba współpracować i wykorzystywać wszelkie programy. Należy rozszerzyć działania na cały Świat. Dla realizacji celów niezmiernie ważne są fundusze. Kluczowym narzędziem jest Europejska Rada Badawcze i trzeba zwiększyć fundusze na tę Radę. Potrzeba nam 1 mln nowych naukowców, więc potrzeba też funduszy na program Marii Curie-Skłodowskiej. Trzeba będzie się skupić na zdrowym starzeniu się społeczeństwa, a to jest powiązane z naukami społecznymi. Mamy nowe technologie, które mogą pomóc. Ważne jest podejście oddolne. Istotna jest elastyczność finansów.