Wysłuchanie nt. „Horyzont 2020 – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji” Część. 2 (I) horyzont 2020



M. Matias: Trzeba mówić o najważniejszych wyzwaniach społecznych. Jest szansa na rozwiązane problemów Europy poprzez program Horyzont 2020. Najważniejsze poruszane kwestie to: zdrowie, zmiany demograficzne, dobrobyt, bezpieczeństwo żywności oraz wykorzystywanie zasobów rolnych i morskich, bio-gospodarka, czystsza energia, transport zintegrowany, zmiany klimatyczne, skuteczne wykorzystywanie zasobów oraz innowacyjne społeczeństwo. Trzeba dokonać najważniejszego wyboru problemów i dać trwałe odpowiedzi na najważniejsze problemy. Program Horyzont 2020 ma zmienić społeczeństwo europejskie. Eksperci komisji: Globalne zdrowie jest wyzwaniem społecznym. Jednym z największych wyzwań jest znalezienie narzędzi pozwalających na leczenie i zwalczanie chorób dotykających ludność na kontynencie Europejskim. Choroby nie znają granic. Program Horyzont 2020 powinien przyśpieszyć działania. Malarnia, gruźlica i AIDS zabiły w 2011 roku 4 mln osób. Niektóre z tych chorób stanowią duże zagrożenie dla zdrowia publicznego w UE. Chodzi przede wszystkim o AIDS, ale również w coraz większym stopniu gruźlicę. Mamy coraz więcej przypadków gruźlicy odpornej na leczenie. Społeczeństwa UE skorzystają na większej wiedzy na ten temat i w konsekwencji przyczyni się to do wzrostu gospodarczego. Dobre zdrowie jest ważne dla konkurencyjności UE. Trzeba znaleźć mniej kosztowne sposoby na produkcję leków i antybiotyków. Poprawa stanu zdrowia będzie miała wpływ także na poprawę bezpieczeństwa. Ze względu na niską stopę zwrotu z tych inwestycji mamy niskie zainteresowanie przemysłu i rynku. Finansowanie publiczne w tym zakresie jest kluczowe. Program VII ramowy z kwotą 1,2 mld € dał tylko 4% kwoty potrzebnej na badania nad trzema najważniejszymi chorobami. Konieczne jest zapewnienie spójności pomiędzy polityką zagraniczną i wewnętrzną w kwestii rozwoju i badań związanych z opieką zdrowotną. UE musi zachęcać do programów badawczych międzysektorowych i interdyscyplinarnych. Musi istnieć połączenie pomiędzy badaniami podstawowymi, badaniami międzynarodowymi oraz badaniami klinicznymi oraz wprowadzaniem wyników tych badań do obrotu. Mechanizmy finansowania muszą być dostosowane do szybko zmieniających się produktów. Ważnym narzędziem są partnerstwa na rzecz rozwijania produktów. Partnerzy przemysłowi nie byliby w stanie wziąć na siebie takiego ryzyka gdyż myślą o zyskach dla swoich akcjonariuszy. Większy nacisk musi być kładziony na portfolio produktów, aby później najlepsze produkty były poddawane działaniom klinicznym. Kryteria kwalifikowalności muszą zostać uproszczone, aby przyciągnąć do programu najlepsze umysły i innowacje. Opracowywana jest szczepionka na malarię i dzięki niej uda się ocalić miliony osób. Czekamy także na nową generację leków przeciw gruźliczych. Nastąpiły też postępy w walce z HIV, przede wszystkim na polu prewencji. Unia musi odgrywać kluczową rolę w
inwestowaniu w badania na świecie. Inwestycje w globalne zadania mogą być rentowne i jest to szansa dla UE. Skupiono się na konkurencyjności i badaniach, ale trzeba wprowadzić zmiany do programu Horyzont 2020. Nie wzięto pod uwagę prawdziwych potrzeb obywateli. Nie przywiązuje się wystarczającej uwagi do obywateli – konsumentów. Udział na badania nad rolnictwem ekologicznym nie zmienił się. Nastąpił trzykrotny wzrost nakładów na biotechnologiczne rolnictwo i badania w tym zakresie. Jest wzrost budżetu na EUROATOM. W programie Horyzont 2020 budżet na czystą energie jest wysoki, ale nie bierze się pod uwagę wszystkich kosztów. Istotny jest podział budżetu. Społeczeństwo obywatelskie to podmiot nie występujący. Było dużo programów związanych ze społeczeństwem w VII programie ramowym, ale w programie Horyzont 2020 niewiele z tego zostało. Społeczeństwo obywatelskie uczestniczy w wielu programach naukowych, zdrowotnych i odnoszących się do transportu. Istnieją sieci rolników i pacjentów posiadających duże doświadczenie.  Rolnicy są w mniejszości w społeczeństwie UE, ale jest dużo ludności Europy żyjącej na wsi. Należy też pamiętać, że wszyscy jemy produkty pochodzące ze wsi. Degradacja ekosystemu rolnego i bezpieczeństwa rolnego oraz degradacja gleby są najważniejszymi problemami. Trzeba stawiać na rolnictwo, które lepiej poradzi sobie z zagrożeniami i wyzwaniami. Ekosystem produkuje nie tylko wodę, żywność, drewno, ale także wpływa na klimat, jakość wód i choroby. Rolnictwo może przyczynić się zmniejszenia kosztów utrzymania ludzi w zdrowiu oraz oszczędności w dziedzinie ochrony środowiska. Rolnictwo ekologiczne może osiągnąć najlepsze rezultaty. Rolnicy ekologiczni są lepiej wyedukowani, bardziej zainteresowani innowacjami. Obroty rolnictwa ekologicznego to 20 mld €. Trzeba wprowadzać badania, które są zachętą dla rolników ekologicznych by wprowadzali innowacje do rolnictwa. Innowacje w rolnictwie to często połączenie nowej i starej wiedzy z innowacjami. Trzeba popierać zróżnicowaną produkcję. Należy się zastanowić jak mierzyć sukces tych działań. Horyzont 2020 to silna i wizjonerska propozycja dla UE. Starzejące się społeczeństwo i choroby z tym związane są jednym z największych wyzwań w Europie. To jest także zagrożenie dla gospodarki, gdyż pojawiają się koszty leczenia. Trzeba także kłaść nacisk na profilaktykę. Konieczne jest zapewnienie zrównoważonej produkcji żywności, racjonalne zarządzanie gruntami. Żywność i rolnictwo powinny przyczynić się do innowacji w Europie. Priorytetem powinny być zrównoważone, bezpieczne i pewne systemy przesyłania energii. Trzeba zapewnić wystarczający poziom finansowania. Klimat musi być postrzegany w kontekście światowym. Trzeba dostosować nasz system transportu do planowanych obniżonych emisji CO2. Należy pamiętać, że nauki społeczne mogą przyczynić się do tworzenia prawdziwie europejskiego programu. Obecnie reagujemy na pojawiające się problemy, a musimy mieć podejście bardziej wyprzedzające. Obywatele muszą być postrzegani nie tylko, jako konsumenci, ale także jako podmioty uczestniczące w tym procesie. Wyzwania społeczne nie mogą być postrzegane w oderwaniu. Potrzebne jest interdyscyplinarne podejście gdyż występują jasne więzi pomiędzy zdrowiem, a żywnością. Energia, transport i klimat, również są ze sobą zintegrowane. Trzeba upraszczać system szczególnie w trakcie wdrażania programu.